สำนักงานชลประทานที่ ๘

.

.

ประวัติสำนักงานชลประทานที่ ๘

ความเป็นมา

ปี พ.ศ. ๒๔๕๗  รัฐบาลได้มีนโยบายให้กรมชลประทานพิจารณาดำเนินการพัฒนาแหล่งน้ำในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เนื่องจากความต้องการของราษฎรที่ต้องการให้ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

มีการชลประทานตามรูปแบบในพื้นที่ภาคเหนือและภาคกลาง  

.

ปี พ.ศ. ๒๔๗๗ กรมชลประทานได้เริ่มสำรวจสภาพน้ำและสภาพภูมิประเทศเพื่อเป็นข้อมูลประกอบในการพิจารณาวางโครงการ

.

ปี พ.ศ. ๒๔๘๒ กรมชลประทานเริ่มงานก่อสร้างเพื่อแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าตามความเรียกร้องของราษฎรไปก่อน โดยก่อสร้างอาคารที่ทำการเพื่อควบคุมการก่อสร้างครั้งแรกในภูมิภาคนี้ที่ถนนโพธิ์กลาง ตำบลในเมือง อำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา (ปัจจุบันเป็นที่ทำการของโครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาลำตะคอง) ซึ่งในระยะแรกได้เริ่มก่อสร้างโครงการชลประทานขึ้นพร้อมกัน จำนวน ๘ โครงการ คือ

      - โครงการชลประทานประเภทเหมืองฝาย ๕ โครงการ ได้แก่ โครงการลำตะคอง โครงการทุ่งสัมฤทธิ์ จังหวัดนครราชสีมา โครงการห้วยเสนง จังหวัดสุรินทร์  โครงการห้วยหลวง จังหวัดอุดรธานี และโครงการห้วยน้ำหมาน จังหวัดเลย  

      - โครงการชลประทานประเภทคันกั้นน้ำเพื่อบรรเทาอุทกภัย ๓ โครงการ ได้แก่ โครงการบ้านตูม – บ้านติ้ว จังหวัดมหาสารคาม  โครงการทุ่งแซงบาดาล จังหวัดร้อยเอ็ด และโครงการลุ่มน้ำโขง จังหวัดหนองคาย โดยมี พระธุระนทีทด (พ.ศ. ๒๔๘๒ - ๒๔๘๕) , นายเฉลียว ทองอุทัย (พ.ศ. ๒๔๘๕ - ๒๔๙๐)  และ นายจันทร์ วิเชียรทวี (พ.ศ.๒๔๙๑ – ๒๔๙๔) ทำหน้าที่หัวหน้าโครงการก่อสร้างอีสาน ตามลำดับ 

.

ปี พ.ศ. ๒๔๘๒ เกิดสงครามโลก ครั้งที่ ๒ ทำให้การดำเนินงานก่อสร้างทั้ง ๘ โครงการ ต้องชะลอไว้ก่อน

.

ปี พ.ศ. ๒๔๙๔ หลังจากสงครามโลก ครั้งที่ ๒ สงบลงแล้วกรมชลประทานได้เริ่มงานก่อสร้างโครงการชลประทานประเภทอ่างเก็บน้ำในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เนื่องจากโครงการชลประทานประเภทนี้เหมาะสมกับสภาพภูมิประเทศและสามารถ ช่วยแก้ไขปัญหาการขาดแคลนน้ำในการอุปโภค-บริโภคและการเกษตรกรรมของราษฎรได้ โดยกรมชลประทาน ได้แต่งตั้งให้ นายจำลอง อัตนโถ ดำรงตำแหน่งนายช่างพิเศษชลประทาน ด้านตะวันออกเฉียงเหนือ (พ.ศ. ๒๔๙๔ – ๒๕๐๙) ทำให้มีการสร้างอ่างเก็บน้ำอย่างเป็นรูปเป็นร่างกระจายไปทั่วทั้งภาค เริ่มแต่บัดนั้นเป็นต้นมางานก่อสร้างโครงการชลประทานประเภทเหมืองฝายและประเภทคันกั้นน้ำ เพื่อบรรเทาอุทกภัยทั้ง ๘ โครงการที่เริ่มดำเนินการมาตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๔๘๒ ก็ดำเนินการแล้วเสร็จสมบูรณ์ในช่วงนี้ 

.

การก่อตั้งสำนักงานชลประทานที่ ๘

ปี พ.ศ. ๒๔๙๙ ได้ย้ายที่ทำการชลประทานภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 

มาตั้งอยู่ ณ เลขที่ ๙๐๕ ถนนสืบศิริ ตำบลในเมือง อำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา ซึ่งปัจจุบันเป็นที่ตั้งของที่ทำการของสำนักงานชลประทานที่ 8 โดยมี ผู้ดำรงตำแหน่งนายช่างพิเศษชลประทานด้านตะวันออกเฉียงเหนือ ต่อจาก นายจำลอง อัตนโถ คือ นายพีระ วัฑฒกานนท์ (พ.ศ. ๒๕๐๙ - ๒๕๑๔) นายลาภ ตัณฑศรี (พ.ศ. ๒๕๑๔ –๒๕๑๘) ตามลำดับ 

งานชลประทานในระยะนี้ส่วนใหญ่ เน้นหนักไปในด้านการก่อสร้างโครงการประเภทอ่างเก็บน้ำและการสร้างระบบส่งน้ำให้กระจายไปทั่วทั้งภาค มีการก่อสร้างโครงการชลประทานขนาดใหญ่ เพิ่มอีก ๗ โครงการในระหว่าง พ.ศ. ๒๕๐๗ – ๒๕๑๒  ได้แก่

       - โครงการลำตะคอง ( สร้างเขื่อนลำตะคอง ) โครงการลำพระเพลิง จังหวัดนครราชสีมา โครงการลำปาว จังหวัดกาฬสินธุ์ โครงการน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น โครงการน้ำอูน จังหวัดสกลนคร โครงการโดมน้อย จังหวัดอุบลราชธานี และโครงการห้วยหลวง จังหวัดอุดรธานี

.

       - ปี พ.ศ. ๒๕๑๘ มีการก่อสร้าง โครงการประเภทอ่างเก็บน้ำและทดน้ำที่ดำเนินการแล้วเสร็จในภาคนี้ จำนวน ๑๗๐ โครงการ สามารถช่วยพื้นที่เพาะปลูกได้ประมาณ ๑.๕ ล้านไร่ 

.

       - ปี พ.ศ. ๒๕๑๘  กรมชลประทาน ได้จัดตั้งโครงการส่งน้ำและบำรุงรักษา เพื่อดูแลบำรุงรักษาโครงการก่อสร้างขนาดใหญ่ที่ก่อสร้างเสร็จแล้ว โดยมี นายช่างโครงการชลประทานหลวง (ชคล.) ในสังกัดกองชลประทานหลวงเป็นผู้รับผิดชอบโครงการ เพื่อบริหารการจัดการน้ำชลประทานและดูแลบำรุงรักษาสืบต่อไป 

.

ปี พ.ศ. ๒๕๑๘ กรมชลประทานได้พิจารณาแบ่งส่วนราชการใหม่ โดยแบ่งพื้นที่ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ออกเป็น ๓ สำนักงาน คือ สำนักงานชลประทานที่ ๔ ๕ และ ๖ เรียกชื่อย่อว่า สชป.๔  สชป.๕ และ สชป.๖  มีหัวหน้าสำนักงานชลประทาน (ภายหลังเปลี่ยนชื่อตำแหน่งเป็นผู้อำนวยการสำนักงานชลประทาน) เป็นผู้ควบคุมดูแล  

.

ปี พ.ศ. ๒๕๔๐ มีพระราชกฤษฎีกาแบ่งส่วนราชการใหม่ เปลี่ยนชื่อเป็นสำนักงานชลประทานที่ ๘ (สชป.๘) ปัจจุบันมี นายเกรียงไกร ภาคพิเศษ ทำหน้าที่ผู้อำนวยการสำนักงานชลประทานที่ ๘  โดยแบ่งส่วน การบริหารงาน ออกเป็น ๕ ส่วน ๔ โครงการชลประทาน (จังหวัด) ๑๐ โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษา และ ๑ โครงการก่อสร้าง คือ ส่วนบริหารทั่วไป ส่วนแผนงาน ส่วนวิศวกรรม ส่วนบริหารจัดการน้ำและบำรุงรักษา

ส่วนเครื่องจักรกล  โครงการชลประทานนครราชสีมา บุรีรัมย์ สุรินทร์ ศรีสะเกษ โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาลำตะคอง  ลำพระเพลิง ลำปลายมาศ มูลบน ทุ่งสัมฤทธิ์ ลำนางรอง มูลกลาง มูลล่าง ลำแชะ หัวนา และโครงการก่อสร้าง สำนักงานชลประทานที่ ๘

.

พื้นที่รับผิดชอบของสำนักงานชลประทานที่ ๘

สำนักงานชลประทานที่ ๘ มีพื้นที่ส่วนใหญ่อยู่ในเขตลุ่มน้ำมูล ประกอบด้วย พื้นที่ลุ่มน้ำสาขา ๒๒ ลุ่มน้ำสาขา จาก ๓๑ สาขาของลุ่มน้ำมูล ลุ่มน้ำมูล มีพื้นที่ลุ่มน้ำทั้งสิ้น ๖๙,๗๐๐ ตร.กม. หรือ ๔๓.๕๖ ล้านไร่

ยาว ๙๐๗ กม. ครอบคลุม ๑๕ จังหวัด  รวม ๑๗๓ อำเภอ เฉพาะพื้นที่ในเขตสำนักงานชลประทานที่ ๘ จังหวัดนครราชสีมา ยาว ๔๑๓ กม. จังหวัดบุรีรัมย์ ยาว ๑๓๒ กม. จังหวัดสุรินทร์ ยาว ๑๓๑ กม. และจังหวัดศรีสะเกษ ยาว ๑๑๘ กม. อยู่ในลุ่มน้ำมูล ๔๖,๕๓๙ ตร.กม. อยู่ในลุ่มน้ำชี ๘๔๒ ตร.กม. และอยู่ในลุ่มน้ำป่าสัก ๖๙๙๐ ตร.กม.หรือคิดเป็นพื้นที่รับผิดชอบของสำนักงานชลประทานที่ ๘ อยู่ในลุ่มน้ำมูล ถึง ๙๖.๘๐% และมีอ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่ ๕ แห่ง ตั้งอยู่ในเขต จังหวัดนครราชสีมา ๔ แห่ง ได้แก่ 

.

       ๑. อ่างเก็บน้ำลำตะคอง

อ่างเก็บน้ำลำตะคอง ความจุ ๒๑๔.๔๙ ล้าน ลบ.ม.  

       ๒. อ่างเก็บน้ำลำพระเพลิง

อ่างเก็บน้ำลำพระเพลิง ความจุ ๑๕๕ ล้าน ลบ.ม.

       ๓. อ่างเก็บน้ำมูลบน

อ่างเก็บน้ำมูลบน ความจุ ๑๔๑ ล้าน ลบ.ม. 

       ๔. อ่างเก็บน้ำลำแชะ

อ่างเก็บน้ำลำแชะ ความจุ ๒๗๕ ล้าน ลบ.ม.

.

และจังหวัดบุรีรัมย์ ๑ แห่ง ได้แก่ 

อ่างเก็บน้ำลำนางรอง ความจุ ๑๒๑.๔๑ ล้าน ลบ.ม.

.

อ่างเก็บน้ำขนาดกลาง มีทั้งหมด ๗๑ แห่ง อยู่ในเขตจังหวัดนครราชสีมา ๒๓ แห่งจังหวัดบุรีรัมย์ ๑๕ แห่ง จังหวัดสุรินทร์ ๑๗ แห่ง และจังหวัดศรีสะเกษ ๑๖ แห่งมีปริมาณฝนเฉลี่ย ประมาณ ๑,๒๓๓  มม.ต่อปี  ปริมาณน้ำท่าเฉลี่ย ๑๐,๗๒๙ ล้าน ลบ.ม. ต่อปี